February 27, 2006
سبك هاي خبري
آقاي نذیراحمد سهار (از کابل) خاطرتان هست، گفته بودم ايشان در حال نوشتن كتاب گزارش نويسي در مطبوعات به زبان پشتو هستند. مطلب زير را درباره سبك دايره اي، سبك بازگشت به عقب ، سبك تشريحي و سبك پايان شگفت انگيز براي من ايميل كرده اند. من در پاسخ ايميل ايشان عرض كردم كه اين سبك ها در دو كتاب ارزشمند دوست عزيزم دكتر يونس شكرخواه (كتاب خبر و خبرمدرن) بطور مفصل آمده است. و شايد براي مخاطب ايراني خيلي جديد نباشند. در عين حال به نظرم رسيد، شايد با همان نثر خودشان و مثال هاي كه بومي شده است براي كاربر ايراني نيز خالي از لطف نباشد. آقاي نذير احمد متشكرم. سبك دايروى(Circle Style) سبك دايروى( راديويى) درعصر حاضر اغلب در رسانه هاى الكتورنيكى ( راديو تلويزيون) بكار برده ميشود.
اين سبك به شكل دايره كار ميكند، خبر از اولين نقطه ْ دايره اغاز ميشود و بر دومين نقطه كه دايره نيز با ان تكميل ميشود، به پايان ميرسد. مخترعان اين سبك ميگويند، چقدر كه بر نقطه ْ اغاز خبر فشار آورده ميشود، پايان آن نيز بايد با اغاز در جالبيت و جذابيت كم نباشد. يعنى خبر بايد به شكلى تنظيم شود كه اغاز و ختم شان از لحاظ ارزش جزئيات خبر باهم يكسان و موثريت وابسته داشته باشد.
سبك راديويى به طور عمومى از سه بخش ساخته ميشود:
الف: اوجClimax :
در اوج خبر جزئيات مهم و ضرورى خبر اورده ميشود،يعنى گره ْ خبر گشايش مى يابد. اين بخش به پرسش " چي" شروع ميشود و كوشش ميكند شنونده ها را به ته ْ خبر جذب كنند.
ب: عامل Caus:
اين بخش سبب و عامل حادثه را به نشان ميدهد. چرا صورت گرفت؟ چه سبب شد كه ....چرا بمباردمان شد؟ و .... Caus در لابلاى كشف عامل حادثه سعى ميورزد حادثه را توضيح و بيان كند. عامل Caus در پهلوى "چرا " پرسشهاى ضمنى ديگر را نيز جواب ميكند.
ج: تاثيرEffact:
بخش اخير سبك دايروى تاثيرات، ارتباط ها،خطرات و پيامدهاى خبر و حادثه را ظاهر مى سازد. اين بخش تا حد زياد سعى مى ورزد با در نظرداشت دوام وجزئيات تيت وپاشان حادثه، در باره نتيجه و اينده نيز اشاره اى داشته باشد.
فوايد سبك دايروى:
سبك دايروى علاوه براينكه تجسس Saspance ، جذابيت شنونده ها را حفظ ميكند، در مرحله ْ وسطى خود يك تشريح كوچك دارد، كه به ضروريات شنونده ها جواب ميدهد. فايده ْ ديگر سبك دايروى اين است ، اگر شنونده نيمى از خبر را نشنيده باشد، يا ناوقت راديو را روشن كرده باشد، ميتواند با شنيدن بخشهاى اخير جزئيات ديگر خبر را نيز درك كند. شنونده ميتواند بعضى جزئيات خبر را در سطرهاى تشريحى و اخر خبر پيدا كند.
نواقص سبك دايروى:
سبك دايروى از لحاظ فورم و ساختمان خود جزئيات مهم خبر و حادثه را به سه بخش، بالخصوص بر بخشهاى دوگانه ْ خود تقسيم ميكند و ما نمى توانيم به قسم سبك هرم وارونه از ان استفاده نماييم. مشكل ديگرى كه درين سبك به چشم ميخورد، مشكل قطع كردن خبر است.به اين معنى اگر وسط يا اخير خبر را قطع ميكنيم خبر ناقص ميشود. در وسط سطور تشريحى و در اخير فاكتهاى مهم خبر را از دست ميدهيم.
سبك بازگشت به عقبflash back style
سبك بازگشت به عقب در خبرهايى به كار گرفته مى شود، كه ازلحاظ ارزش، موثريت، طول و حجم در يك چوكات خورد جا ميشود. در سبك بازگشت به عقب معلومات و جزئيات خبر از اخر شروع مى شود، سپس پيشينه ْ خبر ارايه داده ميشود. بطور مثال( خبر بسيار كوتاه)؛
حامد كرزى ْ با 1300 راى لويه جرگه توانست سمت رياست اداره ْ عبورى افغانستان را به خود اختصاص دهد. او سال گذشته در كنفرانس بن به حيث رئيس اداره ْ موقت افغانستان تعيين شده بود. حامد كرزى پيش از اين در ملل متحد نماينده ْ طالبان و رئيس اتحاديه ْ جوانان افغانستان بود. ...
در مثال بالا موقف فعلى و پيشينه ْ عامل خبر به خوبى ارايه داده شده است.
2 سبك تشريحي Explanation style
سبك تشريحي زياده تر درخبرهايى به كار برده ميشود كه خصوصيات بحث و اختلاف را دارا اشد. درسبك تشريحى علاوه بر بيان حادثه و موضوع، پر هر بخش و جز خبر روشنى انداخته ميشود و براى هر بخش و جز خبر دلايل و تشريح منطقى آورده ميشود. خبرنگار ميتواند براى چگونگى و روشنترشدن حادثه نظرات متفاوت را جمع آورى نموده و دريك چوكات منطقى آنرا تنطيم نمايد.
خبرنگار ميتواند در سبك Explanation معلومات شخصى خود،پيشينه ْ خبر و موارد ديگرى نيز بگنجاند.
مثال:
جلسه ْ امروزى لويه جرگه ْ تصويب قانون اساسى با شور و غلغله ْ نماينده گان بى نتيجه به پايان رسيد.
نماينده گان طرح دارالانشا را براى انتخاب معاونان و منشيان جرگه ناقص خواند و دولت رادرهمچو موارد به دست اندازى و مداخلت متهم نمود. آنها طرح انتخاب رئيس لويه جرگه رانيز طرح دولت خواند و گفت دولت جرگه را به طرفدارى دولت وادار مي سازد.
رئيس لويه جرگه صبغت الله مجددى پروسيجر راى ازاد را براى انتخاب معاونين و منشيان جرگه مفيد دانست و از نماينده گان جرگه خواست تا به پاى صندوقها بروند. سخنان مجددى با انتقاد بعضى نماينده گان روبرو شد و مخالفت خود را با پروسيجر رايگيرى اشكارا ساخت.
در لحظات اخيرجلسه داكتر فاروق وردگ رئيس دارالانشاء لويه جرگه اعلان كرد، كه جلسه ْ دومى فردا ساعت هشت صبح اغاز مي شود.
سبك پايان شگفت انگيز Surprise ending style
در سبك پايان شگفت انگيز بخشهاى مختلف خبر بطورى چيده و تنظيم ميشود، كه خبر به يك سطر محرك و لى در همين حال جالب و شگفت انگيز به پايان برسد. قفلهاى اين نوع خبرها اكثرا با سطرهاى اخير خبر خلاص ميشود. خبرهايى كه بر موضوعات جالب و حيرت انگيز نوشته ميشود، در سبك پايان شگفت انگيز ترتيب داده ميشود.







